Paleta EUR opłaca się wtedy, gdy realnie wraca i jedzie ponownie co najmniej cztery razy. Paleta jednorazowa jest tańsza w zakupie, ale kupujesz ją do każdej wysyłki, więc przy obiegu zwrotnym po kilku cyklach przestaje być tania. Rozstrzyga jedno pytanie, zadane przed zakupem: czy Twoja paleta ma szansę wrócić. Jeżeli odbiorca prowadzi konto paletowe i wymienia palety jeden do jednego, wybór jest przesądzony na rzecz EUR. Jeżeli wysyłasz towar w jedną stronę, zwłaszcza za granicę, płacenie za paletę wymienialną to dopłata za funkcję, z której nigdy nie skorzystasz.
Paleta EUR czy jednorazowa: porównanie
Obie palety mogą mieć ten sam wymiar w rzucie i wyglądać podobnie na zdjęciu. Różnią się konstrukcją, nośnością i tym, co się z nimi dzieje po dostawie.
| Cecha | Paleta EUR (EPAL) | Paleta jednorazowa |
|---|---|---|
| Wymiar | 1200 x 800 x 144 mm, znormalizowany | Najczęściej 1200 x 800 lub 1200 x 1000 mm, konstrukcja dowolna |
| Konstrukcja | Deski o określonej grubości, dziewięć klocków, gwoździe wg specyfikacji | Cieńsze deski, mniej elementów, często drewno niesuszone |
| Nośność | Dynamiczna do 1500 kg, statyczna do 4000 kg, w regale do 1000 kg | Wyraźnie niższa, zależna od konstrukcji, rzadko podawana w specyfikacji |
| Wymiana | Wymienialna jeden do jednego w całej Europie | Niewymienialna, zostaje u odbiorcy |
| Kto może produkować | Wyłącznie zakład z licencją EPAL | Każdy producent palet |
| Cena zakupu | Najwyższa wśród palet drewnianych | Kilkakrotnie niższa |
| Kiedy wygrywa | Obieg zwrotny, sieci handlowe, regały wysokiego składowania | Wysyłka bez zwrotu, eksport, ładunki lżejsze |
Jak policzyć próg opłacalności na własnych liczbach
Rachunek jest prostszy, niż się wydaje, i mieści się w jednym działaniu. Weź cenę europalety i podziel ją przez cenę palety jednorazowej. Wynik to liczba obiegów, po których europaleta zaczyna wychodzić taniej.
Przykład na liczbach orientacyjnych. Załóżmy, że paleta jednorazowa kosztuje 15 zł, a nowa europaleta 60 zł. Dzielimy 60 przez 15 i wychodzi 4. Oznacza to, że europaleta musi realnie pojechać cztery razy, żeby zrównać się kosztem z czterema paletami jednorazowymi. Jeżeli wraca i pracuje przez pięć lat, koszt na jedną wysyłkę spada do kilku złotych i nie ma tu żadnej konkurencji. Jeżeli natomiast wraca co druga, a reszta ginie w łańcuchu dostaw, faktyczny koszt jednej wysyłki rośnie i cały rachunek się odwraca.
Dlatego liczbą, którą naprawdę trzeba znać, nie jest cena palety, tylko procent zwrotów. Zmierz go na własnym magazynie, nawet zgrubnie, przez jeden kwartał: ile palet wyjechało, ile wróciło. Ta jedna liczba rozstrzyga wybór lepiej niż każde porównanie cennikowe. Podstaw ją do rachunku i policz koszt na wysyłkę osobno dla obu wariantów.
Kiedy tańsza paleta wychodzi drożej
Paleta jednorazowa ma trzy pułapki, które ujawniają się dopiero po pierwszej dostawie.
- Odbiorca jej nie przyjmie. Część magazynów z regałami wysokiego składowania nie stawia towaru na palecie jednorazowej, bo nie ma potwierdzonej nośności przy podparciu na belkach. Towar wraca albo trzeba go przepakować na miejscu, co kosztuje więcej niż różnica w cenie palet.
- Ładunek uszkodzi się w drodze. Cieńsze deski i mniejsza liczba wsporników znaczą, że paleta ugina się pod ciężkim ładunkiem punktowym. Przy maszynach, płytach i wyrobach o dużej masie oszczędność kilkunastu złotych na palecie kończy się reklamacją na kilka tysięcy.
- Drewno niesuszone spleśnieje. W kontenerze morskim, gdzie temperatura skacze, wilgotne drewno pleśnieje i przenosi zapach na towar. Przy żywności, kosmetykach i tekstyliach to najczęstsza przyczyna zniszczenia ładunku, a odpowiedzialność jest w tym przypadku wyjątkowo trudna do przypisania.
Z drugiej strony europaleta bywa kupowana bez sensu. Firma wysyłająca lekki towar do klienta końcowego, który nigdy nie odeśle palety, płaci kilkakrotnie więcej za funkcję wymiany, z której nie skorzysta ani razu. To równie kosztowny błąd, tylko cichszy, bo nie kończy się reklamacją, a jedynie zawyżoną pozycją w kosztach przez cały rok.
Konto paletowe: dlaczego to ono przesądza o wyborze
Konto paletowe to ewidencja, w której dostawca i odbiorca zapisują, ile palet sobie przekazali i ile wróciło. W praktyce prowadzi się je jak rachunek bieżący: każda dostawa to zapis po jednej stronie, każdy zwrot po drugiej, a saldo rozlicza się okresowo albo zamyka fakturą za braki. Jeżeli Twój odbiorca takie konto prowadzi, palety jednorazowe w ogóle nie wchodzą w grę, bo nie da się ich wymienić.
Problem w tym, że konta paletowe rozjeżdżają się notorycznie, a spór o kilkaset palet potrafi ciągnąć się miesiącami. Zabezpieczenie jest jedno i banalne: zasady wymiany i rozliczenia braków zapisane w umowie z przewoźnikiem i z odbiorcą, plus protokół przy każdej dostawie. Umowę o wymianie palet podpiszesz zdalnie podpisem elektronicznym, więc nie ma powodu, żeby po miesiącu współpracy nadal działać na ustne ustalenia. Ustal w niej termin zwrotu, dopuszczalną klasę palet przyjmowanych w wymianie i stawkę rozliczenia sztuk brakujących.
Eksport poza Unię Europejską: tu wybór wygląda inaczej
Przy wysyłce poza Unię Europejską pytanie o wymienialność traci znaczenie, bo paleta i tak nie wróci. Pojawia się za to wymóg formalny: drewniane opakowanie musi spełniać standard ISPM 15. Najczęściej stosowaną metodą jest obróbka cieplna HT, czyli nagrzanie drewna w całym przekroju do co najmniej 56 stopni Celsjusza i utrzymanie tej temperatury przez minimum 30 minut. Potwierdzeniem jest znak z symbolem kłosa, skrótem IPPC, kodem kraju, numerem zakładu i oznaczeniem metody. W Polsce rejestr podmiotów uprawnionych do znakowania prowadzi PIORiN.
W tym scenariuszu optymalnym wyborem jest zwykle paleta jednorazowa, ale wykonana z drewna po obróbce cieplnej. Kosztuje więcej niż zwykła jednorazowa, a mniej niż europaleta, i przechodzi kontrolę fitosanitarną. Kluczowe jest zgłoszenie tego wymogu już w zapytaniu ofertowym, bo dopisanie znaku IPPC po wyprodukowaniu partii oznacza ponowny przejazd palet przez komorę i drugi rachunek.
Jak zapytać producenta palet o wycenę
Zapytanie, które da porównywalne oferty, mieści się w pięciu punktach:
- Rodzaj i wymiar palety oraz to, czy ma być nowa, czy używana w określonej klasie.
- Masa jednostki ładunkowej i sposób, w jaki ładunek stoi na palecie: na całej powierzchni czy na kilku punktach podparcia.
- Ilość roczna z harmonogramem odbiorów, a nie wielkość jednego zamówienia. Producenci palet rozliczają się partiami wielkości transportu.
- Kierunek wysyłki, bo eksport poza Unię przesądza o obróbce cieplnej i znaku IPPC.
- Wymagania dodatkowe: wilgotność drewna, wypalenie logo, oświadczenie o czystości przy żywności.
Warto też zapytać o odległość i o to, ile palet wchodzi w jeden transport. Na standardowej naczepie plandekowej mieszczą się zwykle 33 europalety ustawione na podłodze albo około 26 palet przemysłowych 1200 x 1000 mm. Ponieważ palety są tanie i ciężkie naraz, dostawca oddalony o 400 kilometrów potrafi wypaść drożej mimo niższej ceny za sztukę. To branża, w której realnie liczy się promień kilkudziesięciu kilometrów, dlatego dostawców najlepiej porównywać w obrębie swojego regionu.
Podsumowanie
Podziel cenę europalety przez cenę palety jednorazowej, a dostaniesz liczbę obiegów, po której paleta wymienialna zaczyna się opłacać. Przy typowych stawkach wychodzi około czterech, więc europaleta wygrywa wszędzie tam, gdzie realnie wraca, a jednorazowa przy wysyłkach bez zwrotu i na eksport. Zmierz procent zwrotów u siebie, bo to on rozstrzyga rachunek, i nie kupuj jednego rodzaju palety do wszystkich strumieni wysyłek. Aktualne widełki cenowe najprościej sprawdzisz, wysyłając to samo zapytanie do kilku producentów palet ze swojego województwa i porównując oferty pozycja po pozycji. Jeżeli zamawiasz przy okazji kartony i wypełnienia, to samo zapytanie warto skierować do producenta opakowań, a przy nietypowych progach wejścia pomoże przewodnik o minimalnej ilości zamówienia.