Przejdź do treści

Zlecenia druk 3D, zlecenia na druk 3D i drukarka 3D zlecenia: skąd farma drukarek bierze serie

Zlecenia na druk 3D przychodzą w Polsce z ośmiu kanałów, ale obsługują one dwa różne rynki. Publiczne listy zleceń to rynek pojedynczych sztuk od osób prywatnych: na giełdzie druku 3D przeliczyliśmy 67 otwartych zleceń i na każde przypada mediana 6 konkurencyjnych ofert. Farma drukarek zarabia na drugim rynku, czyli na prototypach i seriach od firm, które nie wystawiają zleceń na licytację, tylko pytają dwie albo trzy drukarnie znalezione z nazwy. Poniżej liczby z obu list, osiem kanałów w jednej tabeli i osiem rzeczy, po których kupujący firmowy odróżnia drukarnię od hobbysty.

10 branż · 16 województw · 0 zł prowizji od zlecenia

Wystaw drukarnię 3D kupującym

Profil zakładasz bez opłaty. Płacisz za odblokowane zapytania ofertowe od firm i wyższą widoczność na stronach branż i województw.

Wytwórca 894 zł/rok

Do 10 odblokowanych zapytań miesięcznie, profil w katalogu, do 3 kategorii. Albo 149 zł co miesiąc.

Manufaktura 2 094 zł/rok

Zapytania bez limitu, priorytet w wynikach, do 8 kategorii, statystyki profilu. Albo 349 zł co miesiąc.

Prowizja od zlecenia: 0 zł. Z klientem rozliczasz się bezpośrednio, poza serwisem.

Blok różniący 1: dane z dwóch list zleceń

Co naprawdę jest na publicznych listach zleceń na druk 3D

Przeliczyliśmy wszystkie otwarte zlecenia z publicznej listy rynku giełdy zlecenia3d.pl oraz zlecenia widoczne w kategorii druku 3D na Oferteo, stan z 21 września 2026 roku. Liczyliśmy tylko to, co każdy może zobaczyć bez logowania, i podajemy wyłącznie sumy, bez danych zlecających. Wynik jest jednoznaczny i niewygodny dla każdego, kto kupił kilka drukarek z myślą o stałych zleceniach z giełdy.

67

otwartych zleceń na publicznej liście giełdy zlecenia3d.pl, najstarsze z listopada 2025 roku

6

mediana ofert złożonych na jedno zlecenie; średnia wynosi prawie 10, bo ciągną ją zlecenia z kilkudziesięcioma ofertami

26 z 67

zleceń zebrało 10 ofert albo więcej; rekordowe, mocowanie ścienne do końcówek odkurzacza, zebrało 77

18 z 67

zleceń wymaga faktury VAT, czyli co czwarte; pozostałe mogą trafić do osoby bez firmy

43 / 23

zleceń na sam wydruk z gotowego pliku wobec zleceń na projekt i wydruk; jedno dotyczy skanowania

12

zlecających w kategorii druku 3D na Oferteo; każde widoczne zlecenie złożyła osoba prywatna, nakład od 1 do 20 sztuk

Co zamawiano Przykłady z listy Co to znaczy dla farmy drukarek
Części zamienne do AGD i samochodu klawisz do WC, kółko do zmywarki, zatrzask odkurzacza, zębatka licznika, zaślepka spryskiwacza, ramka radia Jedna sztuka, często bez pliku. Wymaga pomiaru i projektu, a klient porównuje cenę z ceną całej nowej części.
Organizery, uchwyty, stojaki organizery do szuflady, uchwyt na słuchawki, stojak na pada, uchwyt na wkrętarkę, pudełko na śrubki Plik zwykle gotowy z repozytorium modeli. Najniższa marża na liście, bo tu składa się najwięcej ofert.
Figurki, modele, gry figurki do gier, podstawki pod figurki, insert do planszówki, model samolotu 1:72, diorama Często żywica i ręczne wykończenie. Dobre dla drukarni z SLA, słabe dla farmy FDM nastawionej na przepustowość.
Obudowy elektroniki obudowa Raspberry Pi, obudowa Arduino, gałki do potencjometrów, adapter dysku, backplate karty graficznej Najbliżej rynku firmowego. Tu pojawiają się pierwsze serie, ale na giełdzie wciąż jako pojedyncze sztuki.
Elementy firmowe litery przestrzenne z logo, podstawka na karty z logo, zaślepki do profili aluminiowych Jedyna grupa, w której zlecający to firma i w której padają nakłady większe niż kilka sztuk.

Wniosek dotyczy nie jakości tych list, tylko ich natury. Giełda i portal zapytań są zbudowane pod osobę, która ma jedną zepsutą część i chce ją odtworzyć. To uczciwy rynek i ktoś go obsługuje, ale ma trzy cechy, które wykluczają go jako podstawę obciążenia farmy: jedną sztukę, licytację cenową między kilkoma do kilkudziesięciu wykonawców i pracę człowieka (pomiar, projekt, próbny wydruk, rozmowa) nieproporcjonalną do wartości zlecenia. Farma zarabia na tym, że maszyny pracują bez człowieka, a to dzieje się wyłącznie przy serii z gotowego pliku. Serie istnieją, tylko leżą gdzie indziej: u producentów, którzy liczą, czy forma wtryskowa w ogóle się zwróci. Ten rachunek po stronie kupującego rozpisaliśmy w tekście o tym, ile kosztuje forma wtryskowa, a stawki druku w czterech technologiach zebrała strona usług druku 3D na zamówienie.

Blok różniący 2

Osiem kanałów zleceń na druk 3D i rynek, który każdy z nich naprawdę obsługuje

Modele dostępu sprawdziliśmy we wrześniu 2026 roku bezpośrednio na stronach platform: na stronie giełdy dla wykonawców i w jej regulaminie oraz na liście zleceń i w cenniku Oferteo. Kwoty serwisów się zmieniają, więc przed wykupieniem dostępu warto je zweryfikować u źródła. Kolumna środkowa jest ważniejsza od kolumny z ceną, bo to ona mówi, czy w danym kanale w ogóle trafisz na serię. Ostatni wiersz to nasz kanał i stoi w tabeli na tych samych zasadach, razem z wadą.

Kanał Model dostępu Jaki rynek naprawdę obsługuje Haczyk, o którym nikt nie pisze
Giełda druku 3D (zlecenia3d.pl) Rejestracja i przeglądanie bez opłat, bez abonamentu. Rozliczenie bezpośrednio z klientem Pojedyncze sztuki od osób prywatnych: części zamienne, uchwyty, figurki Oferty są licytacją. Przy medianie 6 konkurencyjnych ofert i rekordzie 77 wygrywa najniższa cena, a nie farma z przepustowością. Regulamin wprost zostawia spory o jakość i płatność między stronami.
Portal zapytań ofertowych (oferteo.pl) Konto bez opłaty, kontakt odblokowywany punktami; pakiet 25 punktów to 259 zł netto Osoby prywatne, nakład od 1 do 20 sztuk, najczęściej część zamienna albo obudowa Płacisz za kontakt, a nie za zlecenie, i ten sam kontakt kupuje kilku wykonawców. Przy zleceniu na jedną część zamienną za kilkadziesiąt złotych koszt kontaktu potrafi zjeść cały zysk.
Serwisy usług lokalnych (Fixly, zleca.pl) Konto bezpłatne, kontakt albo oferta płatna według cennika serwisu Drobne usługi dla domu, w tym pojedyncze wydruki i drobne projekty Druk 3D jest tu kategorią poboczną obok hydraulika i elektryka. Zapytań jest mało, a klient nie odróżnia drukarni z parkiem maszyn od hobbysty z jedną drukarką w pokoju.
Grupy na Facebooku („zlecę / wykonam") Bezpłatny Mieszanka: projekty CAD, wydruki, makiety, sprzedaż używanych drukarek Najszybszy odzew i najmniej formalności, ale też zerowa ochrona: brak umowy, brak historii zlecającego, płatność na słowo. Dobre do załatania pustego dnia, nie do planowania obciążenia farmy.
Sprzedaż własnych wyrobów (Allegro, sklep) Prowizja od sprzedaży i koszt wystawienia Klient detaliczny kupujący gotowy produkt, nie usługę To nie są zlecenia, tylko własny produkt, i wymaga zupełnie innej pracy: zdjęć, obsługi zwrotów, marketingu. Za to jest jedynym kanałem z tej listy, w którym farma sama decyduje o serii.
Biura projektowe i studia wzornicze Bez opłat, wejście przez pokazanie próbek i terminów Prototypy, modele prezentacyjne, iteracje tej samej części w kilku wersjach Mała liczba sztuk, ale stała relacja i powtarzalność: studio, które raz dostało prototyp na czas, wraca z każdym kolejnym projektem. Wymaga poufności plików i faktury VAT od pierwszego zlecenia.
Producenci przed uruchomieniem formy wtryskowej Bez opłat, wejście przez dział rozwoju produktu albo zakupów Seria pomostowa: od kilkudziesięciu do kilku tysięcy sztuk przed wtryskiem albo zamiast niego To jest rynek, dla którego farma w ogóle istnieje, i jednocześnie ten, którego nie widać na żadnej publicznej liście. Producent nie wystawia serii na licytację, tylko pyta dwie albo trzy firmy, które znalazł z nazwy.
Profil w katalogu wytwórców Profil bez opłaty, abonament 894 zł rocznie albo 149 zł miesięcznie za odblokowane zapytania Zapytania B2B od firm szukających dostawcy, zawężone branżą i województwem Nie licytujesz na liście, tylko czekasz, aż zapytanie przyjdzie. Bez podanego pola roboczego w milimetrach, technologii i materiałów z nazwy kanał nie ruszy, bo nie ma po czym dopasować Cię do zapytania.

Pięć górnych wierszy obsługuje rynek, na którym decyduje cena i czas reakcji, a klient nie odróżnia farmy od osoby z jedną drukarką w pokoju. Trzy dolne obsługują rynek, na którym decyduje przepustowość, powtarzalność i faktura VAT, czyli dokładnie to, czego hobbysta dać nie może. Drukarnia, która ma pusty tydzień, potrzebuje górnej części tabeli, żeby go załatać. Drukarnia, która chce przestać co miesiąc szukać zajęcia dla maszyn, musi zainwestować w dolną: wejście tam trwa tygodniami, ale jedna relacja z producentem potrafi zająć farmę na kwartał. Porównanie dwóch największych płatnych portali od strony wykonawcy zebraliśmy na stronie Fixly czy Oferteo dla wykonawcy, a szerszy przegląd kanałów sprzedaży dla zakładu na stronie o pozyskiwaniu klientów B2B dla firmy produkcyjnej.

Blok różniący 3

Osiem rzeczy, po których firma odróżnia drukarnię 3D od hobbysty

W stolarstwie kwalifikację dostawcy przechodzi wyrób, w spawalnictwie człowiek z uprawnieniem, a w obróbce powierzchni proces i pomiar. W druku 3D przechodzi ją SKALA: kupujący firmowy sprawdza, czy za drukarnią stoi przedsiębiorstwo zdolne dowieźć serię, fakturę i poufność, czy pojedyncza maszyna. Poniżej osiem pozycji, o które pyta dział zakupów, zanim w ogóle poprosi o cenę.

Pozycja Co podać kupującemu Dlaczego to rozstrzyga
Technologia i park maszyn z nazwy FDM, SLA albo DLP, SLS, MJF; liczba maszyn każdego typu Kupujący firmowy nie pyta „czy drukujecie", tylko czy drukujecie tą technologią, którą ma w specyfikacji. Liczba maszyn mówi mu jeszcze jedno: czy seria 300 sztuk zajmie Ci tydzień, czy dwa miesiące.
Pole robocze w milimetrach Największy detal, który wydrukujesz w jednym kawałku Połowa zapytań o obudowy i elementy konstrukcyjne rozstrzyga się na jednej liczbie. Na giełdzie pojawiło się zlecenie na obudowę 450 na 450 na 100 mm: mieści się na nielicznych drukarkach, a dzielenie detalu na części to już inne zlecenie i inna cena.
Materiały z nazwy, nie „różne tworzywa" PLA, PETG, ABS, ASA, PA, PA z włóknem węglowym, żywice techniczne Na giełdzie połowa zleceń podaje materiał konkretnie, ale część pisze „wodoodporny", „twardy" albo „nie znam się". Firma zamawiająca serię zawsze podaje nazwę, a drukarnia, która nie ma jej w opisie, odpada przy pierwszym filtrze.
Powtarzalność między drukarkami Czy ta sama część z pięciu maszyn wychodzi w tej samej tolerancji To pytanie, którego nie zada nikt na giełdzie, a które zada każdy producent. Farma różni się od hobbysty z kilkoma drukarkami tym, że potrafi zagwarantować tę samą część z każdej maszyny, z tej samej partii materiału.
Faktura VAT i forma działalności Firma zarejestrowana, NIP, czynny podatnik VAT Na giełdzie faktury VAT wymaga co czwarte zlecenie, w zakupach firmowych praktycznie każde. Działalność nierejestrowana ma w 2026 roku kwartalny limit przychodu 10 813,50 zł, czyli 225 procent minimalnego wynagrodzenia, i nie wystawia faktur VAT. Seria dla producenta przekracza ten limit jednym zamówieniem.
Poufność plików Czy podpisujesz umowę o zachowaniu poufności i jak przechowujesz modele Plik STEP nowego produktu to dla producenta najcenniejsza rzecz w całym zleceniu. Drukarnia, która sama proponuje umowę o poufności, przechodzi kwalifikację szybciej niż ta, która trzyma pliki klientów na wspólnym dysku.
Obróbka po druku Usuwanie podpór, szlifowanie, wygładzanie, malowanie, wkładki gwintowane Wydruk zdjęty z maszyny rzadko jest wyrobem gotowym. Kupujący serię chce oddać plik i odebrać część gotową do montażu, więc każde dodatkowe ogniwo w Twoim zakładzie to jeden dostawca mniej po jego stronie.
Termin liczony w dniach roboczych Czas realizacji dla 1, 50 i 500 sztuk Trzy liczby zamiast „szybko". Kupujący porównuje druk 3D z czasem oczekiwania na formę wtryskową, który liczy się w tygodniach, i to w tej różnicy jest cała wartość farmy.

Pozycja z fakturą VAT zasługuje na osobne zdanie, bo działa jak filtr w obie strony. Giełda druku 3D otwarcie przyjmuje wykonawców bez firmy, w ramach działalności nierejestrowanej, i to jest jeden z powodów, dla których ceny na niej są tak niskie: konkurujesz z ludźmi, którzy nie płacą ZUS-u i nie liczą amortyzacji. Ten sam fakt pracuje na Twoją korzyść w drugim rynku. Kwartalny limit 10 813,50 zł wystarczy na kilka figurek miesięcznie, ale nie na jedną serię dla producenta, a brak faktury VAT wyklucza z każdego zakupu firmowego. Zarejestrowana drukarnia z NIP-em nie konkuruje tam z hobbystami wcale. Podobny mechanizm, tylko z normami zamiast faktury, opisaliśmy na stronie zleceń CNC dla zakładów, bo tam również kupujący seryjny szuka kogoś innego niż kupujący jedną sztukę.

Rachunek

Ile realnie kosztuje jedno zlecenie na druk 3D w trzech modelach

Koszt kanału nic nie mówi, dopóki nie podzielisz go przez liczbę zleceń, które z niego wygrywasz. W druku 3D ten dzielnik jest wyjątkowo bezlitosny, bo na publicznej liście o to samo zlecenie ubiega się mediana sześciu wykonawców, a wartość typowego zlecenia to kilkadziesiąt złotych.

Giełda bez opłat

Zero złotych za dostęp i godzina dziennie na przeglądanie, pisanie ofert i dopytywanie o wymiary. Przy stawce 60 zł za godzinę to około 1 300 zł miesięcznie kosztu ukrytego. Przy medianie 6 ofert wygrywasz w najlepszym razie co szóste ofertowanie, więc 20 ofert w miesiącu daje trzy albo cztery zlecenia po kilkadziesiąt złotych. Rachunek się nie domyka, dopóki nie przestaniesz liczyć własnego czasu.

Opłata za kontakt

Pakiet 25 punktów na Oferteo kosztuje 259 zł netto, a jedno zapytanie zużywa kilka punktów. Płacisz za kontakt, nie za zlecenie, i ten sam kontakt kupuje kilku wykonawców. Przy zleceniu na jedną część zamienną wartą kilkadziesiąt złotych koszt kontaktu bywa wyższy niż zysk z całego zlecenia. Model ma sens tylko wtedy, gdy zapytanie dotyczy serii, a tych na liście w kategorii druku 3D nie widać.

Abonament w katalogu

894 zł rocznie w planie Wytwórca opłaconym z góry za rok, albo 149 zł co miesiąc, i limit 10 odblokowanych zapytań na miesiąc. Przy wykorzystaniu połowy limitu, czyli 60 zapytań rocznie, jedno kosztuje około 15 zł. Zapytania przychodzą od firm szukających dostawcy, a nie od osób licytujących jedną część, więc jedno wygrane zlecenie seryjne pokrywa abonament za cały rok.

Żeby liczby miały skalę: ten sam detal o masie 35 gramów z PETG kosztuje u polskiej usługi druku około 40 zł przy jednej sztuce i około 21,80 zł za sztukę przy 25 sztukach. Zlecenie jednostkowe jest więc warte tyle, co kilka punktów w portalu, a seria 300 takich detali to kilka tysięcy złotych przychodu z maszyn pracujących bez nadzoru. Dlatego koszt pozyskania zapytania ma w tej branży drugorzędne znaczenie wobec pytania, czy to zapytanie w ogóle dotyczy serii. Warunki naszych planów opisuje cennik profili dla wytwórców, a rachunek kosztu godziny pracy farmy, od amortyzacji po odsetek nieudanych wydruków, rozpisaliśmy w tekście o tym, ile kosztuje farma drukarek 3D i skąd brać do niej zlecenia.

Opis drukarni

Jak opisać drukarnię 3D, żeby przychodziły zapytania o serie, a nie o jedną część

Drukarnie opisują się zwykle pasją i modelem drukarki, a kupujący firmowy szuka polem roboczym, materiałem i nakładem. Ten sam zakład opisany na dwa sposoby dostaje z tego samego kanału zupełnie inne zapytania. Poniżej sześć rzeczy do zamiany.

Pole robocze zamiast przymiotnika

Wymiary największego detalu w milimetrach dla każdej technologii. Zapis „duży park maszyn" nie mówi kupującemu nic, liczba 350 na 350 na 350 mówi wszystko.

Materiały z nazwy

Wypisz tworzywa i żywice, które drukujesz seryjnie, i osobno te, które drukujesz na próbę. Firma szuka nazwą materiału ze swojej specyfikacji.

Nakład, który Ci się opłaca

Napisz wprost, od ilu sztuk zaczynasz i do ilu dojdziesz w tydzień. To odsiewa zapytania o jedną część zamienną i przyciąga te, na które farma czeka.

Ogniwa, które obsługujesz

Projekt, druk, obróbka, malowanie, pakowanie. Kupujący, który chce oddać plik raz i odebrać gotową część, filtruje wykonawców dokładnie po tym.

Region i wysyłka

Druk 3D wysyła się kurierem, więc zasięg jest krajowy, ale firmy i tak wolą dostawcę, do którego można podjechać na odbiór prototypu. Podaj województwo i czas dostawy.

Wolne moce z datą

Nie „przyjmiemy zlecenia", tylko „od 29 września 12 drukarek FDM wolnych, seria do 800 sztuk w 10 dni roboczych". Taki zapis odpowiada na jedyne pytanie, które ma kupujący.

Widoczność lokalna

Zlecenia na druk 3D według województw

Druk 3D wysyła się kurierem, więc zasięg drukarni jest w praktyce krajowy. Mimo to zlecenia z listy giełdy rozkładają się po całej Polsce, od dużych miast po małe miejscowości, a firmy przy pierwszym prototypie chętnie wybierają dostawcę, do którego da się podjechać i obejrzeć próbkę. Profil drukarni pojawia się na stronie jej regionu, czyli tam, gdzie trafia zapytanie zawężone do województwa. Poniżej strony wszystkich 16 województw.

Drukarnie 3D często mają obok drukarek frezarkę albo ploter laserowy i warto wymienić te usługi w profilu osobno, bo generują własne zapytania. Zakład z obróbką skrawaniem znajdzie osobny klaster zapytań na stronie zleceń CNC, a gdy druk służy jako seria pomostowa przed formą, rozmowa z klientem prędzej czy później przechodzi na przetwórstwo tworzyw sztucznych i wtrysk.

Pytania o zlecenia na druk 3D

Gdzie szukać zleceń na druk 3D
W ośmiu miejscach, które obsługują dwa różne rynki. Giełda druku 3D, portale zapytań, serwisy usług lokalnych i grupy na Facebooku dają pojedyncze sztuki od osób prywatnych: części zamienne, uchwyty, figurki. Biura projektowe, producenci przed uruchomieniem formy wtryskowej i katalogi wytwórców dają prototypy i serie od firm. Farma drukarek zarabia na drugim rynku, a na pierwszym łata co najwyżej puste dni.
Jak zdobyć zlecenia na druk 3D dla firm
Przez pokazanie się z nazwy tym, którzy dziś czekają na formę wtryskową albo zamawiają prototypy za granicą: działom rozwoju produktu, biurom projektowym i studiom wzorniczym. Warunkiem wejścia jest zarejestrowana firma wystawiająca faktury VAT, opis z polem roboczym w milimetrach i materiałami z nazwy oraz trzy terminy: dla 1, 50 i 500 sztuk.
Czy druk 3D na zlecenie się opłaca
Opłaca się przy serii, rzadko przy pojedynczej sztuce. Pojedyncza część zamienna wymaga pomiaru, projektu, próbnego wydruku i rozmowy z klientem, a na giełdzie konkuruje z medianą 6 innych ofert. Seria 200 sztuk z gotowego pliku to jedna kalibracja, jedna rozmowa i kilka dni pracy maszyn. Różnica w godzinach pracy człowieka na złotówkę przychodu jest kilkukrotna.
Czy można drukować na zlecenie bez działalności gospodarczej
Można, w ramach działalności nierejestrowanej, dopóki przychód w kwartale nie przekroczy 225 procent minimalnego wynagrodzenia, czyli w 2026 roku 10 813,50 zł. Ograniczenie praktyczne jest inne niż limit: bez firmy nie wystawisz faktury VAT, a wymaga jej co czwarte zlecenie na giełdzie druku 3D i praktycznie każde zlecenie od producenta.
Ile brać za druk 3D na zlecenie
Stawki usługowe druku FDM w Polsce mieszczą się zwykle między 30 a 80 zł netto za godzinę pracy maszyny, druku z żywicy między 100 a 300 zł, do tego materiał, przygotowanie pliku i obróbka po druku. Przy serii liczy się nie godzina, tylko cena sztuki: ten sam detal o masie 35 g z PETG kosztuje przy jednej sztuce około 40 zł, a przy 25 sztukach około 21,80 zł za sztukę.
Czy giełda zlecenia3d.pl jest płatna dla wykonawców
Według strony dla wykonawców rejestracja i przeglądanie zleceń są bezpłatne, a serwis nie pobiera abonamentu. Wykonawca rozlicza się bezpośrednio z klientem, a regulamin zostawia spory o jakość, terminowość i płatność między stronami. Koszt nie leży w opłacie, tylko w licytacji: przy medianie 6 ofert na zlecenie wygrywasz statystycznie jedno na kilka ofertowań.
Ile kosztuje jedno zapytanie z portalu zleceń
W modelu punktowym pakiet 25 punktów na Oferteo kosztuje 259 zł netto, a odblokowanie jednego zapytania zużywa kilka punktów, przy czym ten sam kontakt kupuje kilku wykonawców. W katalogu wytwórców abonament to 894 zł rocznie w planie Wytwórca, czyli przy wykorzystaniu połowy limitu 10 zapytań miesięcznie około 15 zł za zapytanie, bez prowizji od zlecenia.
Jakie zlecenia na druk 3D są najczęstsze
Na publicznej liście giełdy druku 3D przeważają części zamienne do AGD i samochodów, organizery i uchwyty, figurki i elementy do gier oraz obudowy elektroniki. Materiałem numer jeden jest PLA, potem PETG i ABS. Zleceń na sam wydruk z gotowego pliku jest prawie dwa razy więcej niż zleceń na projekt i wydruk.

Kanał, w którym zapytanie przychodzi do Ciebie

Wystaw drukarnię 3D w katalogu i odbieraj zapytania od firm

Profil zakładasz bez opłaty i bez umowy na czas określony. Wpisujesz technologie, pole robocze, materiały, nakład i termin z tabel powyżej, wybierasz branże i województwo, a zapytania od kupujących przychodzą na Twój adres e-mail. Abonament płacisz za odblokowanie zapytań i wyższą widoczność, a prowizji od zlecenia nie ma wcale: z klientem rozliczasz się bezpośrednio, poza serwisem.