Orientacyjne widełki rynkowe dla roboczogodziny obróbki CNC w Polsce to około 100 do 350 zł netto, przy czym tokarka dwuosiowa wypada w dolnej części tego przedziału, centrum frezarskie trzyosiowe w środku, a maszyny pięcioosiowe wyceniane są powyżej niego. Sama stawka godzinowa nie jest jednak ceną detalu. Do niej dochodzi materiał, jednorazowe programowanie i przygotowanie, obróbka powierzchniowa oraz kontrola wymiarów. To dlatego ta sama część potrafi kosztować kilkaset złotych przy jednej sztuce i kilkadziesiąt przy serii stu sztuk.
Poniżej rozkładam wycenę na pozycje, pokazuję policzony przykład tej samej części przy trzech wielkościach serii i opisuję cztery zmiany w rysunku, które obniżają cenę skuteczniej niż jakiekolwiek negocjacje.
Ile kosztuje godzina pracy maszyny CNC
Stawka godzinowa odzwierciedla przede wszystkim wartość maszyny i koszt jej utrzymania, a nie umiejętności zakładu. Tokarka dwuosiowa jest najtańsza w eksploatacji i przy pracy z podajnikiem pręta potrafi produkować bez stałej obecności operatora, więc mieści się w dolnej części przedziału. Centrum frezarskie trzyosiowe, czyli koń roboczy większości warsztatów, wypada w środku. Centrum tokarsko-frezarskie i maszyna pięcioosiowa kosztują najwięcej, bo są droższe w zakupie, w narzędziach i w obsłudze technologicznej.
Na stawkę nakładają się jeszcze trzy rzeczy, o których warto pamiętać przy porównywaniu ofert. Region: w okolicach o dużym zagęszczeniu przemysłu konkurencja jest ostrzejsza. Obłożenie zakładu: warsztat z pełnym kalendarzem nie musi walczyć o zlecenie ceną. Termin: zlecenie na już zawsze kosztuje więcej, bo wchodzi między już zaplanowane roboty i zwykle oznacza przezbrojenie poza kolejnością.
Tu pojawia się najczęstszy błąd w porównywaniu ofert: zestawianie stawek godzinowych zamiast cen detalu. Zakład z droższą maszyną potrafi zrobić tę samą część w jednym zamocowaniu zamiast w trzech i wystawić niższy rachunek, mimo wyraźnie wyższej stawki za godzinę. Stawka jest informacją pomocniczą. Porównuje się cenę sztuki przy konkretnej serii.
Z czego składa się cena detalu
Wycena części z obróbki skrawaniem prawie nigdy nie jest iloczynem czasu i stawki. Składa się z sześciu pozycji, z których dwie ponosi się raz, niezależnie od liczby sztuk.
| Pozycja | Kiedy się ją płaci | Co na nią wpływa |
|---|---|---|
| Programowanie i praca technologa | Raz na detal | Złożoność geometrii i liczba operacji. Przy zmianie wersji detalu płaci się od nowa. |
| Przygotowanie i uchwyt | Raz na partię | Liczba zamocowań, konieczność wykonania specjalnego uchwytu, czas przezbrojenia maszyny. |
| Czas maszynowy | Za każdą sztukę | Ilość usuwanego materiału, głębokie kieszenie, małe promienie w narożach, cienkie ścianki. |
| Materiał | Za każdą sztukę | Gatunek i skrawalność, a także odpad: przy detalu toczonym z pręta wióry bywają cięższe od części. |
| Kontrola wymiarów | Za sztukę albo wyrywkowo | Zakres tolerancji. Kontrola stu procent sztuk z protokołem pomiarowym to osobna pozycja. |
| Obróbka powierzchniowa | Za każdą sztukę | Anodowanie, cynkowanie, czernienie, malowanie proszkowe, obróbka cieplna. Zwykle u podwykonawcy. |
Podział na koszty jednorazowe i jednostkowe jest tu najważniejszy, bo to on tłumaczy zjawisko, które najbardziej dziwi zamawiających.
Dlaczego jedna sztuka kosztuje prawie tyle co dziesięć
Weźmy przykład liczbowy. Detal z aluminium, czas obróbki 12 minut, stawka maszyny 150 zł netto za godzinę, materiał 25 zł na sztukę, programowanie razem z przygotowaniem 400 zł jednorazowo. Sama obróbka kosztuje wtedy 30 zł na sztukę, bo 12 minut to jedna piąta godziny.
| Wielkość serii | Przygotowanie na sztukę | Obróbka i materiał | Cena jednostkowa |
|---|---|---|---|
| 1 sztuka | 400 zł | 55 zł | 455 zł |
| 10 sztuk | 40 zł | 55 zł | 95 zł |
| 100 sztuk | 4 zł | 55 zł | 59 zł |
Liczby są przykładowe, ale proporcja jest typowa dla tej branży. Dziesięciokrotny wzrost serii obniżył cenę jednostkowej sztuki prawie pięciokrotnie, a kolejne dziesięciokrotne zwiększenie już tylko o kilkanaście procent. Po rozłożeniu kosztu przygotowania na kilkadziesiąt sztuk dalsze oszczędności muszą pochodzić z czegoś innego: ze skrócenia cyklu, z tańszego materiału albo z lepszego uchwytu.
Praktyczny wniosek jest prosty. Jeżeli wiesz, że detal będzie potrzebny wielokrotnie, zamów od razu małą partię zamiast wracać po pojedyncze sztuki co kilka miesięcy. Za każdym powrotem płacisz przygotowanie od nowa. Przy zamówieniach powtarzalnych warto też zapytać o cenę przy deklarowanym rocznym wolumenie z podziałem na dostawy, bo wtedy zakład kalkuluje inaczej niż przy jednorazowej partii.
Ile kosztuje frezowanie CNC drewna i MDF
Obróbka płyt, sklejki i frontów meblowych to osobny rynek, osobne maszyny i osobne zakłady. Rozliczenie wygląda tam inaczej niż w metalu: najczęściej płaci się za metr bieżący ścieżki frezowania, za formatkę albo za godzinę pracy frezarki portalowej, a stawki są najniższe ze wszystkich rodzajów obróbki CNC. Do tego dochodzi koszt płyty, jeżeli materiał zapewnia wykonawca, oraz przygotowanie plików rozkroju.
Zakłady obsługujące stolarnie zwykle mają gotowy cennik z podziałem na grubości płyty i rodzaje operacji: wycinanie konturu, frezowanie rowków, wiercenie pod konfirmaty, grawerowanie. Warto o taki cennik poprosić od razu, bo wtedy sam policzysz koszt projektu, zamiast czekać na wycenę każdego wariantu.
Czy opłaca się kupić własną maszynę CNC
To pytanie wraca u każdej firmy, która zaczyna regularnie zamawiać detale na zewnątrz. Rachunek jest prostszy, niż się wydaje, tylko trzeba policzyć wszystkie pozycje, a nie samą ratę leasingu. Do kosztu maszyny dochodzą narzędzia i oprawki, oprogramowanie CAM, przyrządy pomiarowe, przygotowanie miejsca razem z zasilaniem i odciągiem, serwis, no i przede wszystkim ludzie: operator, a przy trudniejszych detalach także technolog programista. Zanim policzysz koszt własnego stanowiska, sprawdź realne stawki operatorów obrabiarek na rynku pracy, bo to zwykle ta pozycja, a nie amortyzacja maszyny, decyduje o wyniku kalkulacji.
Z drugiej strony kalkulacji stoi wykorzystanie. Maszyna zarabia tylko wtedy, gdy pracuje. Firma, która zleca na zewnątrz kilka detali miesięcznie, kupując maszynę zamienia zmienny koszt zewnętrzny na stały koszt wewnętrzny przy niskim obłożeniu. Własny park maszynowy zaczyna się bronić przy stabilnym, powtarzalnym wolumenie oraz tam, gdzie liczy się czas reakcji: w utrzymaniu ruchu godzina postoju linii kosztuje wielokrotnie więcej niż różnica w cenie detalu.
Jak obniżyć cenę detalu bez negocjacji
Najtańszym sposobem na niższą cenę nie są rozmowy o rabacie, tylko drobne zmiany w dokumentacji. Cztery działają najczęściej.
- Poluzuj tolerancje tam, gdzie nic nie współpracuje. Klasa średnia tolerancji ogólnych według ISO 2768 odpowiada temu, co standardowa obrabiarka CNC osiąga bez dodatkowych zabiegów. Zaciśnij tylko te wymiary, które trzymają inną część. Rysunek, na którym wszystko ma ciasną tolerancję, wygląda bezpiecznie, a jedynie podnosi cenę i wydłuża termin.
- Zwiększ promienie w narożach kieszeni. Mały promień wymusza cienkie narzędzie, cienkie narzędzie wymusza wolniejsze parametry i więcej przejść. Powiększenie promienia o kilka milimetrów potrafi skrócić cykl bardziej niż jakakolwiek inna zmiana geometrii.
- Sprawdź, czy detal da się zrobić w jednym zamocowaniu. Każde przełożenie części to czas przygotowania i nowy błąd bazowania. Czasem wystarczy przesunąć jeden otwór, żeby obróbka z czterech stron zeszła do dwóch.
- Wybierz materiał pod skrawalność, nie tylko pod wytrzymałość. Aluminium pozwala na wysokie parametry i wypada tanio, stal nierdzewna wymaga wolniejszej pracy i szybciej zużywa narzędzia. Jeżeli konstrukcja na to pozwala, zmiana gatunku bywa większą oszczędnością niż wszystkie pozostałe zabiegi razem.
Warto zapytać o to wprost technologa w zakładzie. Doradzenie, co poluzować i gdzie zmienić geometrię, leży także w jego interesie, bo skraca cykl obróbki i zwalnia maszynę.
Jak zebrać porównywalne oferty
Wyślij dokładnie to samo zapytanie do kilku zakładów naraz i dołącz komplet: model w formacie STEP, rysunek w PDF z gatunkiem materiału i tolerancjami krytycznymi, liczbę sztuk teraz oraz spodziewany wolumen roczny, a także oczekiwany termin i wymagania wobec wykończenia. Poproś o wycenę rozbitą na przygotowanie, obróbkę, materiał, obróbkę powierzchniową i kontrolę. Dopiero taka wycena pokazuje, gdzie naprawdę siedzą pieniądze.
Zakłady dobieraj pod rodzaj obróbki, bo park maszynowy decyduje o tym, jaki detal wykonają tanio. Warsztat z trzema tokarkami zrobi tuleję za ułamek ceny, jaką policzy za nią zakład frezarski. Listę zakładów z Twojego regionu razem z opisem rodzajów usług i zasadami opisywania tolerancji znajdziesz na stronie o obróbce CNC na zamówienie. Jeżeli zamiast detalu potrzebujesz elementów z blachy, czyli cięcia laserem, gięcia albo spawania, zacznij od strony o obróbce metali na zamówienie, a szczegóły wyceny samego cięcia opisujemy w tekście o tym, ile kosztuje cięcie blachy laserem. Przy większych seriach elementów z tworzyw policz też wariant wtryskowy, bo powyżej pewnego progu forma zwraca się szybciej, niż się wydaje: rachunek pokazujemy w artykule o tym, ile kosztuje forma wtryskowa.
Podsumowanie
Widełki 100 do 350 zł netto za roboczogodzinę wystarczą do wstępnego budżetu, ale decyzja zapada na czterech liczbach: koszcie programowania i przygotowania, czasie cyklu, cenie materiału i wielkości serii. Poproś o wycenę rozbitą na te pozycje, podaj realną serię zamiast pojedynczej sztuki i zapytaj, co w rysunku podnosi cenę najbardziej. W obróbce skrawaniem to zwykle konstruktor, a nie zakupowiec, ma największy wpływ na końcową kwotę na fakturze.